|
Dünyada Özel Emeklilik Sistemlerine İhtiyaç Duyulmasının Nedenleri
- Yaşlı nufusundaki artış,
- Yaşlanma ile birlikte bağımlı nüfusun ve sağlık hizmeti giderlerinin artması,
- Sosyal güvenlik sisteminin finansmanını sağlayan çalışan nüfus (aktif sigortalı) artışının sınırlı kalması.
Tüm bu nedenlerden dolayı, devlet tarafından vergi veya vergi benzeri gelirler ile finanse edilen ve emeklilikte alınacak maaşların tanımlandığı emeklilik sistemlerinden, emeklilikte alınacak maaşların, katılımcının ödediği katkı paylarına ve bunlardan elde edilecek birikimlere dayandırılmış emeklilik sistemlerine, geçiş ihtiyacı doğmuştur.
Dünyada Bireysel Emeklilik Sisteminin Gelişimi
Gelişmiş ülkelerde uzun yıllardır kullanılan çeşitli birikim uygulamalarının dışında, ilk kez Şili'de 1981 yılında, emeklilik dönemi için birikim sağlayacak Özel Emeklilik Sistemi uygulamaya konuldu. Böylece ödenen katkı bedellerinin ulusal düzeyde bir yapı ile fonlar aracılığıyla yatırıma yönlendirilmesi sağlandı. Şili örneğinin 40'tan fazla ülkede uygulamaya konulmuş olmasına rağmen, bu uygulamalar ülkeden ülkeye önemli farklılıklar içerebiliyor.
Uygulanan modellerde, sisteme katılım aşamasında 2 temel yöntem uygulanır;
Zorunlu Katılım
- Katılım, vatandaş olma şartına bağlıdır.
- Sistemin işleyişinde yer alacak kuruluşlar için özel izin gereklidir.
- Belirlenmiş düzeyde katkı payı ödenir.
- Bir katılımcı için sadece bir emeklilik planı oluşturulur.
- Bir emeklilik şirketi sadece bir yatırım fonu kurabilir.
- Hizmet bedelleri tarife ile belirlenir.
- Detaylı yatırım sınırlamaları mevcuttur.
Gönüllü Katılım
- Katılım şarta bağlı değildir.
- Sistemin işleyişinde diğer finansal kuruluşlar yer alabilir.
- Katkı payları serbestçe belirlenebilir.
- Katılımcılar birden fazla emeklilik hesabı açabilir.
- Katılımcılar birden fazla fona yatırım yapabilir.
- Hizmet fiyatları serbesttir.
- Yatırım sınırlamaları yoktur.
- Yabancı menkul kıymetlere yatırım yapılabilir.
- Getiri düzeyi için devlet garantisi bulunmaz.
|
